Η διαχρονική συνταγή αποτυχίας των ρυθμίσεων

Με αφορμή την πρόσφατη πρωτόδικη απόφαση στην προσφυγή Φλωρά αλλά και  προηγούμενη απάντηση του Υπουργείου, σε αιτήματα που είχε στείλει στη Βουλή ο Σύλλογος Ασφαλισμένων Θεσπρωτίας *(1), διαπιστώνεται η προσπάθεια του ΟΑΕΕ να εμφανίσει το μέτρο των ρυθμίσεων οφειλών, ως εναλλακτική επιλογή  ηπιότερου μέτρου  για τον οφειλέτη ασφαλισμένο, προκειμένου να μην έχει τις συνέπειες των παράνομων μέτρων που εφάρμοζε ο ΟΑΕΕ στους ασφαλισμένους οφειλέτες *(2). Με το τέχνασμα αυτό επιχειρεί  να ξεπεράσει την εμφανή παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, από τη δέσμη μέτρων που εφάρμοζε.

Για να μπορεί όμως το μέτρο των ρυθμίσεων να θεωρηθεί ως εναλλακτική επιλογή  ηπιότερου μέτρου για τον οφειλέτη ασφαλισμένο θα πρέπει :

  1. Είτε να στηρίζεται σε επιστημονικά στοιχεία, τα οποία να αποδεικνύουν την οικονομική δυνατότητα της πλειοψηφίας των οφειλετών να ενταχθούν στο μέτρο της ρύθμισης, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η αξιοπρεπή τους διαβίωση – γιατί το να ζητάς αυτό που εκ των πραγμάτων είναι ανέφικτο ή θέτει σε κίνδυνο την αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη, αυτομάτως αναιρεί τον χαρακτήρα του εναλλακτικού ηπιότερου μέτρου.
  2. Είτε το αποτέλεσμα της εφαρμογής του μέτρου, να αποδεικνύει την αποδοχή και συμμετοχή από την πλειοψηφία των ασφαλισμένων οφειλετών, οπότε η ευρεία αποδοχή της εφαρμογής του μέτρου, να το νομιμοποιεί ως επιλογή ηπιότερου μέτρου.

Ας δούμε λοιπόν τα επίσημα στοιχεία για τις διάφορες ρυθμίσεις :

Στις 12/11/2014 η κα Κωτίδου, τότε διοικητής του ΟΑΕΕ, σε ομιλία της στο ΕΒΕΑ, παρουσιάζοντας τη νέα ρύθμιση του νόμου 4305/2014, έκανε αποτίμηση της προηγούμενης ρύθμισης του νόμου 4152/2013, σημειώνοντας μεταξύ άλλων :

«Δεν θα αναφερθώ αναλυτικά στις ρυθμίσεις του νόμου 4152/2013, αφ’ ενός γιατί αποτελεί πλέον παρελθόν, αφ’ ετέρου γιατί ουδείς εξ ημών υποστήριζε ότι αποτελούσαν ρύθμιση που ανταποκρινόταν στη συγκεκριμένη οικονομική πραγματικότητα»

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ομιλίας της, την εποχή εκείνη μόνο οι οφειλέτες έως 15.000 ευρώ ήταν 411.773  – 208.302 ενεργοί και 203.471 σε διακοπή ΚΑΙ ότι το 70%  του συνόλου της οφειλής στον ΟΑΕΕ είχε δημιουργηθεί από το 2009 και μετά … *(3)

Από τα προηγούμενα διαπιστώνεται ότι από το σύνολο των οφειλετών που ξεπερνούσε τις 500.000, μόνο το 20% εντάχθηκε στη ρύθμιση του νόμου 4152/2013 και κατάφερε να είναι συνεπές μόνο το 10%.

Παράλληλα, έχουμε την επίσημη ομολογία ότι η ρύθμιση του νόμου 4152/2013 :

α) ΔΕΝ βασιζόταν σε επιστημονική μελέτη,

β) ΔΕΝ ανταποκρινόταν στην οικονομική πραγματικότητα της χώρας και των ασφαλισμένων οφειλετών κι εκ του αποτελέσματος, ήταν ένα εισπρακτικό μέτρο που απέκλειε το 90% των οφειλετών και

γ) ΔΕΝ αποτελούσε εναλλακτική επιλογή ηπιότερου μέτρου για την πλειοψηφία.

* Υπ’ όψιν ότι η ρύθμιση του νόμου 4152/2013 αποτελεί την πάγια ρύθμιση του ΟΑΕΕ, κι αυτό παρά την επίσημη παραδοχή ότι δεν ανταποκρίνεται στην οικονομική πραγματικότητα.

Το ίδιο αναποτελεσματική αποδείχτηκε και η ρύθμιση του νόμου 4305/2014, καθώς σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία του ΟΑΕΕ, σε αυτή εντάχθηκαν ΜΟΝΟ 30.003 οφειλέτες και κατάφεραν να είναι συνεπείς ΜΟΝΟ οι 10.120. Δηλαδή ποσοστό κάτω από το 5% των οφειλετών. Την αποτυχία της ρύθμισης του νόμου 4305/2014 αναγνωρίζει επίσημα η αιτιολογική έκθεση της επόμενης ρύθμισης, του νόμου 4321/2015, αναφέροντας ότι

«… Με τις διατάξεις του άρθρου 28 προβλέπεται η ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα καταβολής αυτών, σε όσους δεν παρεχόταν η δυνατότητα μέχρι σήμερα αλλά και ταυτόχρονα στην πρόβλεψη ευνοϊκότερων όρων αποπληρωμής των οφειλών αυτών προκειμένου αφενός να αποτραπεί το φαινόμενο της σταδιακής εξόδου των οφειλετών από τη ρύθμιση στην οποία θα υπαχθούν, αφετέρου να διατηρηθούν στην ενεργό οικονομία επιχειρήσεις και επαγγελματίες…» *(4)

Από τα επίσημα στοιχεία λοιπόν βλέπουμε ότι και η ρύθμιση του νόμου 4305/2014 αποδείχτηκε αναποτελεσματική γιατί :

α) ΔΕΝ βασιζόταν σε επιστημονική μελέτη,

β) ΔΕΝ ανταποκρινόταν στην οικονομική πραγματικότητα της χώρας και των ασφαλισμένων οφειλετών, όπως κρίνεται εκ του αποτελέσματος κι ήταν ένα εισπρακτικό μέτρο που απέκλειε το 95% των οφειλετών και

γ) ΔΕΝ αποτελούσε εναλλακτική επιλογή ηπιότερου μέτρου για την πλειοψηφία.

 

Την εικόνα της κατάστασης για το σύνολο των οφειλετών του ΟΑΕΕ το 2015 αποτυπώνει ο πίνακας που ακολουθεί, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία :

 

 

Σύνολο οφειλετών σε ΟΑΕΕ

615.000

Οκτώβριος 2015

 

 

 

Οφειλέτες εκτός ρύθμισης

530.117

(ενεργοί: 297.827 – διακοπέντες: 232.290)

(Στοιχεία ΕΣΕΕ – Οκτώβριος 2015)

 

Οφειλέτες σε ενεργό ρύθμιση

84.883

 (στοιχεία ΟΑΕΕ 31.10.2015)

 

 

Στον  επόμενο πίνακα αποτυπώνονται τα στοιχεία ρυθμίσεων με το νόμο 4321/2015

 

Ρύθμιση νόμου 4321/2015

(έως 100 δόσεις)

(στοιχεία ΟΑΕΕ 4.11.2016)

 

Ποσοστό ένταξης επι του συνόλου των οφειλετών

Πλήθος ρυθμίσεων 104.560 17%
Πλήθος Ενεργών ρυθμίσεων 52.805 8,6%

 

Δηλαδή από ένα σύνολο 615.000 οφειλετών, στη ρύθμιση του νόμου 4321/2015, εντάχθηκε το 17% και κατάφερε να είναι συνεπές ΜΟΝΟ το 8,6% *(5) κι είναι προφανές ότι και αυτή η ρύθμιση εκ του αποτελέσματος αποδείχτηκε αναποτελεσματική, για τους ίδιους λόγους που είχαν αποτύχει και οι προηγούμενες, καθώς ΔΕΝ βασιζόταν σε επιστημονικές μελέτες, ΔΕΝ ανταποκρινόταν στην οικονομική πραγματικότητα της χώρας και των ασφαλισμένων οφειλετών κι εκ του αποτελέσματος ΔΕΝ αποτελούσε εναλλακτική επιλογή ηπιότερου μέτρου για την πλειοψηφία.

Η απόλυτη επιβεβαίωση των ανωτέρω  ήρθε με τα επίσημα στοιχεία του ΕΦΚΑ το 2017 *(6), που αναγνώριζαν ότι με το νέο τρόπο υπολογισμού των εισφορών, ως ποσοστό επί των πραγματικών τους εισοδημάτων, το 80% των ασφαλισμένων του ΟΑΕΕ πλήρωναν τις ελάχιστες εισφορές που αντιστοιχούσαν σε εισοδήματα έως 8000. Η επίσημη αυτή παραδοχή για τα χαμηλά εισοδήματα των ασφαλισμένων, βασισμένη στα πραγματικά οικονομικά στοιχεία της κεντρικής διοίκησης, είναι προφανές ότι ερμηνεύει κι αποδεικνύει την αντικειμενική αδυναμία των προηγούμενων χρόνων να πληρώνουν τις εισφορές τους κι επιπρόσθετα και δόση οφειλής, με φυσική συνέπεια η πλειοψηφία να μην μπορεί καν να ενταχθεί στις ρυθμίσεις κι απ’ τους λίγους που αρχικά έμπαιναν, να συνεχίζει ένα πολύ μικρό ποσοστό από το σύνολο των οφειλετών που δεν ξεπέρασε το 10%, ενώ η πλειοψηφία του 90% των οφειλετών ήταν αποκλεισμένη, λόγω της αποδεδειγμένης οικονομικής αδυναμίας να ενταχθεί στο μέτρο των ρυθμίσεων, οπότε γι’ αυτούς δεν αποτελούσε εναλλακτική επιλογή ηπιότερου μέτρου. Στα δεδομένα αυτά πρέπει να προστεθεί και το γεγονός ότι με ετήσια εισοδήματα 8.000 – 12.000 που αποδεδειγμένα είχε το 80%, ούτε η μετάβαση σε χαμηλότερη κατηγορία έλυνε το πρόβλημα της αντικειμενικής οικονομικής αδυναμίας ένταξης σε ρύθμιση, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η αξιοπρεπής διαβίωση των οφειλετών ασφαλισμένων. Κι αυτό γιατί η πρώτη κατηγορία, με το μικρότερο ποσό εισφοράς, ήταν 245 ευρώ και η ελάχιστη δόση 50 ευρώ, οπότε με μηνιαίο εισόδημα 700 έως 1000 ευρώ, ο οφειλέτης θα έπρεπε να πληρώνει μηνιαίως περίπου 300 ευρώ για εισφορά και δόση και με τα υπόλοιπα 400 έως 700 ευρώ να μπορέσει να επιβιώσει και να είναι συνεπής σε όλες τις άλλες υποχρεώσεις του κι είναι προφανές ότι θα ήταν σε κίνδυνο η αξιοπρεπής διαβίωσή του, όταν επισήμως έχει αναγνωριστεί ότι οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης για ένα άτομο, κυμαίνονται μεταξύ 540 και 680 ευρώ ανά μήνα και το όριο φτώχειας είναι στα 475 ευρώ ανά μήνα *(7).

Στον αντίποδα της ανυπαρξίας επιστημονικών μελετών που να συνοδεύουν υποστηρικτικά τις ρυθμίσεις, υπάρχει πληθώρα επιστημονικών στοιχείων που αποδεικνύουν τη μεγάλη μείωση εισοδημάτων των ελευθέρων επαγγελματιών, σε βαθμό που ένα 30% περίπου να είναι κάτω από τα όρια της φτώχειας και τα στοιχεία αυτά έχουν παρουσιαστεί σε ειδικό άρθρο *(8).

 

Από όλα τα προηγούμενα συμπεραίνεται ότι όλες οι ρυθμίσεις οφειλών – νόμου 4152/2013,   νόμου 4305/2014  και νόμου 4321/2015 – είχαν εισπρακτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούσαν εναλλακτική επιλογή ηπιότερου μέτρου για την πλειοψηφία των ασφαλισμένων οφειλετών, καθώς :

α) ΔΕΝ στηριζόντουσαν σε επιστημονικές μελέτες, εφ’ όσον στις αιτιολογικές εκθέσεις των συγκεκριμένων νόμων, δεν υπάρχει καμία αναφορά για ύπαρξη σχετικής μελέτης που να αποδεικνύει τη δυνατότητα της πλειοψηφίας των οφειλετών να ενταχθεί σε κάποια από τις ρυθμίσεις.

β) ΔΕΝ λάμβαναν υπ’ όψιν τους την οικονομική πραγματικότητα της χώρας και των ασφαλισμένων οφειλετών, όπως έδειξε η ομολογία της κας Κωτίδου για τη ρύθμιση του νόμου 4152/2013 αλλά και η μετέπειτα επίσημη ομολογία ότι η πλειοψηφία του 80% είχε εισοδήματα που την απέκλειαν από την ένταξη στις ρυθμίσεις.

γ) Εκ του αποτελέσματος ΔΕΝ αποτελούσαν εναλλακτική επιλογή ηπιότερου μέτρου για την πλειοψηφία του 90% των οφειλετών που αποδεδειγμένα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, επίσημες μελέτες και τα στοιχεία του ΕΦΚΑ, είχαν μεγάλη μείωση εισοδημάτων και υπήρχε αντικειμενική αδυναμία τόσο για την πληρωμή των άδικων εισφορών τους *(9), όσο και για την ένταξη των οφειλών τους σε ρύθμιση, οπότε θα έπρεπε να πληρώνουν εισφορά συν δόση.

Συμπεραίνεται επίσης ότι με μέτρα εισπρακτικού χαρακτήρα, όπως ήταν όλες οι προηγούμενες ρυθμίσεις, δεν πρόκειται να λυθεί το πρόβλημα κι ότι είναι μονόδρομος το πάγωμα των οφειλών, μετά από την αφαίρεση των παράνομων χρεώσεων.

***

Τα στοιχεία της έρευνας έχουν αντληθεί από επίσημες πηγές, με τις σχετικές παραπομπές σε αυτές.

Να σημειώσω ότι τα στοιχεία της έρευνας δεν αποτελούν νομική εργασία, αλλά ερευνητική εργασία, προκειμένου να λειτουργήσει ως βοήθημα με τα στοιχεία που παραθέτει, για περαιτέρω νομική ανάλυση και τεκμηρίωση απ’ όσους κρίνουν πως θα βοηθούσε την επιχειρηματολογία τους.

Στο πλαίσιο αυτό έγινε προσπάθεια ώστε οι διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα να μην προκύπτουν από αυθαίρετους συλλογισμούς, αλλά να είναι φυσική συνέπεια των επίσημων στοιχείων που παραθέτει η έρευνα.

Με πλάγιους χαρακτήρες αναφέρονται αποσπάσματα άλλων κειμένων, νόμων, εγκυκλίων και Δικαστικών αποφάσεων, ώστε να ξεχωρίζουν.

***

Το κείμενο της έρευνας σε μορφή pdf

* Τα στοιχεία αυτά μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν όσοι ασφαλισμένοι έχουν προσφύγει κατά του ΟΑΕΕ. Οι παραπομπές του άρθρου είναι διαθέσιμες στο κείμενο της έρευνας σε μορφή pdf.

Γιάννης Μανιάτης

Η ομάδα μας στο Facebook

 

 

Advertisements

One thought on “Η διαχρονική συνταγή αποτυχίας των ρυθμίσεων

  1. […] παροχές που όφειλε να τους παρέχει ο ΟΑΕΕ. Επίσης σε ειδικό άρθρο, με επίσημα στοιχεία, αποδεικνύεται ότι οι ρυθμίσεις ΔΕΝ αποτελούσαν […]

    Μου αρέσει!

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.